Emocje
Współcześnie dla wielu ludzi, szczególnie tych, którzy wykonują zawody usługowe, narzędziem pracy stają się własne emocje, własne samopoczucie. Musimy dbać o te narzędzia, musimy dbać o siebie.
Emocje w pracy zwykle kojarzą się negatywnie. Jeśli ktoś nam mówi, że „miał emocjonujący dzień w pracy” podejrzewamy, że stało się coś złego.
Dlaczego?
„Emocjonujący dzień w pracy” może również oznaczać, że wydarzyło się coś ekscytującego i dobrego. Ale rzeczywiście, jeżeli mówimy o silnych emocjach związanych z pracą, to dość łatwo na myśl przychodzą nam emocje negatywne. Nie sposób uniknąć emocji w pracy. Odczuwamy znużenie, boimy się utraty pracy, popadamy w konflikty ze współpracownikami i klientami.
Emocje stanowią część naszego codziennego życia, również zawodowego, a źródłem emocji w pracy może być dosłownie wszystko. Najczęściej źródłem emocji w pracy są inni ludzie. Nie tylko zresztą w pracy. To kontakty z innymi ludźmi powodują, że odczuwamy radość, ale też gniew, smutek i rozczarowanie. A dlaczego emocje kojarzą się negatywnie? Po pierwsze dlatego, że nikt nie lubi przeżywać nieprzyjemnych emocji. Po drugie dlatego, że często nie umiemy sobie z nimi radzić.
Funkcje emocji
Emocje pojawiają się naturalnie i spontaniczne. Można powiedzieć, że to nasze biologiczne wyposażenie. Dodajmy, bardzo ważne wyposażenie. Emocje spełniają ważne funkcje: informują, mobilizują i umożliwiają komunikację. Dzięki emocjom zauważamy to, co ważne wokół nas. Jeżeli pojawia się coś zagrażającego, to automatycznie włącza się strach i dzięki temu bardzo szybko wiemy, że trzeba zareagować, chronić się.
Bardzo często, zanim jeszcze zdołamy przeanalizować i zrozumieć jakąś sytuację, emocje dostarczają nam informacji, że sytuacja ta wymaga naszej interwencji. Emocje mobilizują nas do działania, uruchamiają zespół gotowych reakcji. Na przykład, odczuwając strach, stajemy się wrażliwi na bodźce, wzrasta nasza czujność, krew napływa do dużych mięśni szkieletowych. Stajemy się gotowi do rozpoznania zagrożenia i natychmiastowej ucieczki.
Emocje spełniają też ważną funkcję komunikacyjną. Obserwując ekspresję emocjonalną innych ludzi, możemy przewidywać ich zachowania. Wiemy, że ktoś zaciskający pięści jest zły. My sami potrafimy mimiką i tonem głosu zakomunikować innym, co czujemy. Wszyscy radzimy sobie dość dobrze z rozpoznawaniem emocji innych ludzi. Co więcej, nie mamy większych problemów z rozpoznawaniem udawanej ekspresji emocji.
Zatem emocje to nasi sprzymierzeńcy, którzy pomagają nam poruszać się w skomplikowanym otoczeniu. W takim razie dlaczego przysparzają nam tak wielu kłopotów? Dlaczego często kojarzą się negatywnie?
Należy pamiętać o tym, że wprawdzie reakcje emocjonalne są zwykle dostosowane do wymagań środowiska i pozwalają na skuteczne działanie, to jednak zdarzają się sytuacje, gdy prowadzą do zachowań sprzecznych z naszymi potrzebami i celami.
O ile strach wywołany piskiem hamującego samochodu prowadzi do reakcji, która nam służy: po prostu odskakujemy i uciekamy, to ucieczka wywołana strachem przed wystąpieniem publicznym już nie. Oczywiście, unikając publicznych wystąpień, doraźnie rozwiązujemy problem, bo unikamy sytuacji trudnej i związanego z nią dyskomfortu. Jednak długofalowo taka reakcja nam nie służy, ponieważ niemożliwe staje się zaprezentowanie swoich możliwości i efektów ciężkiej pracy. W sytuacjach, gdy pojawiają się emocje, a my nie chcemy dać im się porwać, należy włączyć kontrolę emocji.
Jak możemy zapanować nad emocjami?
Badania psychologiczne pokazują, że niekorzystne dla nas jest zarówno tłumienie emocji, jak i ich nadmierna ekspresja. Okazuje się, że wyrażając emocje, potęgujemy je. Tłumienie emocji ma również swoją cenę. Badania wykazują, że tłumienie ekspresji emocji wiąże się z podwyższonym poziomem pobudzenia fizjologicznego oraz słabszym funkcjonowaniem intelektualnym.
Najlepszym wyjściem jest zatem kontrola własnych emocji. Dzięki temu prowadzimy do uniknięcia lub minimalizacji intensywności i częstości doświadczania negatywnych emocji oraz do znalezienia lub nasilenia pozytywnych emocji. Innymi słowy, stajemy się mniej smutni lub bardziej radośni.
Jeżeli spojrzymy na emocję jak na pewien proces rozgrywający się w czasie, to zobaczymy, że mamy sporo możliwości. Proces emocjonalny rozpoczyna się od jakiegoś zdarzenia, które zauważamy i oceniamy jako ważne, następnie nadajemy temu zdarzeniu znaczenie, a inaczej mówiąc, interpretujemy je („dobre/złe dla mnie”), co prowadzi do uruchomienia reakcji emocjonalnej.
Kontrola emocji możliwa jest na każdym etapie tego procesu:
1.
2.
3.
możemy starać się modyfikować sytuację w taki sposób, aby zmienić jej wpływ na nas (możemy na przykład przesiąść się podczas zebrania w pracy, gdy chcemy uniknąć kontaktu ze współpracownikiem, który wywołuje naszą irytację),
możemy odwrócić uwagę od aktualnego zdarzenia, które wywołuje emocje (tutaj działa stary jak świat sposób „policz do dziesięciu”) lub skupić się na tym co jest właśnie „ tu i teraz”, by zresetować umysł od myślenia o piętrzących się z boku problemach i trudach
możemy nadać inne znaczenie danej sytuacji (metoda „pomyśl o tym inaczej”). Na przykład na zachowanie osoby wywołującej nasze rozdrażnienie możemy spojrzeć jak na chęć zwrócenia na siebie uwagi, a nie próbę dokuczenia nam. Wszystko jednak zależy od sytuacji. Czasami jedynym sposobem na poradzenie sobie z niechcianymi emocjami jest zaciśnięcie zębów.
Należy pamiętać, że bardzo duże znaczenie mają działania profilaktyczne. Musimy dbać o siebie, o nasze samopoczucie, które jest narzędziem w pracy. Zmęczenie, brak snu, złe nawyki żywieniowe, nadwaga, używki – wszystko to szkodzi naszemu samopoczuciu.
Poniżej znajduje się lista z pomysłami na umiejętne zarządzanie emocjami. Może służyć jako gotowy przepis lub inspiracja do wypracowania własnych sposobów:
Kliknij aby dowiedzieć się więcej!
Wyrzuć to z siebie, nie kumuluj ich, nie tłum. Im większą będziesz miał świadomość tego, co się z Tobą dzieje, co czujesz, tym szybciej będziesz mógł nabrać poczucia kontroli nad sytuacją.
W sposób odpowiedni, adekwatny do sytuacji wybieraj miejsce, okoliczności i osoby, z którymi dzielisz się swoimi emocjami.
Obiektywność innych osób może ukazać Ci sprawę z innej perspektywy.
Nie ma ludzi idealnych, nie mających nigdy trudności w życiu, wyzbytych wszelkich emocji. Nie traktuj okazywania emocji (np. smutku) jako słabości – znajdź w sobie odwagę do pokazania innym, że jesteś człowiekiem.
Tak jak w Twoim domu zbierają się śmieci w kuchni, tak samo nasza psychika i ciało zbiera codzienne frustracje. Gromadząc je i nie robiąc z nimi porządku, zaniedbujemy swoją psychikę, doprowadzając do gorszego samopoczucia.
Jeżeli jesteś zły, lub szargają Tobą inne, silne emocje, których nie chcesz w sobie gromadzić, przekieruj swoją energię, uwagę na coś innego. Potraktuj silne emocje jako dopalacz do ćwiczeń fizycznych, sprzątania itp.
Nieś pomoc innym – uśmiech drugiej osoby, czy jej słowo wdzięczności mogą doładować Twój wewnętrzny akumulator.
Miej kontrolę nad tym, ile inwestujesz, a ile otrzymujesz.
Zastanów się czego się nauczyłeś dzięki trudnej dla Ciebie sytuacji i co mógłbyś zrobić następnym razem, gdy przydarzy Ci się coś podobnego. Nie masz wpływu na przeszłość, na to, co było wczoraj, ale masz wpływ na przyszłość, na to, jak możesz wykorzystać dotychczasowe doświadczenia. Warto spisywać sobie takie przemyślenia w małym notesiku. Każdy z nas ma wiele spraw na głowie, dlatego też warto nosić taki notatnik przy sobie i przeglądać go czekając w jakiejś kolejce, jadąc gdzieś itp. Pomożesz Twojemu mózgowi pamiętać o tych lekcjach.
Zrób sobie analizę SWOT. Bądź świadomy/-a tego, jakie są Twoje mocne i słabe strony, jakie masz ograniczenia i możliwości. Weryfikuj siebie i pracuj nad swoimi „obszarami do rozwoju”.
Inni ludzie to inne poglądy, inne życiorysy, inna energia. Korzystaj z ich wsparcia, mogą pomóc Ci w nabraniu dystansu, zmianie perspektywy problemu i czyszczeniu trudnych emocji.
Musisz mieć czas na wypoczynek, czas tylko dla siebie. Zadbaj o siebie, rób coś, co służy wyłącznie Tobie i Twojemu samopoczuciu. Ładuj swoją energię. Zastanów się co Ci pomaga w zrelaksowaniu się. Zaznacz w kalendarzu czas przeznaczony tylko dla siebie – zaplanuj konkretnie kiedy, gdzie i jak naładujesz swoje akumulatory.
Czasami warto zainwestować w spotkanie z coachem/psychologiem, aby podczas np.2 godzin/2 spotkań przerobić Twoją konkretną sytuację i pomóc Ci w budowaniu strategii życiowej. Jeżeli nie masz takiej możliwości, to szukaj rozwiązań w książkach. Rób cokolwiek, ale nie czekaj aż zmiana pojawi się sama.